Woestijnsprinkhaan

dl
Afb. D1. Zwerm woestijnsprinkhanen
ontwerp zonder titel
Afb. D2 De volwassen woestijnsprinkhaan

Overzicht

Algemeen

De woestijnsprinkhaan (Schistocerca gregaria) is een gevaarlijk insect dat gewassen kan beschadigen in een enorm gebied — van Mauritanië in West-Afrika tot India, en van de Middellandse Zee tot aan de evenaar. Dit gebied beslaat ongeveer 16 miljoen vierkante kilometer droog land.

Fig. D3. Verspreiding van de woestijnsprinkhaan (groen: gebied in terugtrekking; geel: gebied waar de plaag heerst)

verspreiding van de showler-sprinkhaan in Afrika

Sprinkhanen komen in cycli voor

  • Recessie (rustperiode). De meeste sprinkhanen bevinden zich verspreid in droge woestijngebieden. De populaties zijn klein. De schade is beperkt.
  • Hevige en wijdverspreide regen zorgt voor gunstige voortplantingsomstandigheden. Het aantal sprinkhanen begint snel toe te nemen.
  • Nieuwe generaties trekken naar nieuwe gebieden en zetten de voortplanting voort. De populaties worden nog groter.
  • Er ontstaan enorme zwermen volwassen vliegen. Grote groepen jonge sprinkhanen (zogenaamde „hopper bands“) trekken gezamenlijk voort. In verschillende landen ontstaat ernstige schade aan de gewassen.

Het aantal woestijnsprinkhanen schommelt in de loop van de tijd.

Hoe zit het met de kosten?

We weten niet wat de exacte totale kosten van de schade door sprinkhanen zijn. Het is ook onduidelijk of het geld dat aan de bestrijding van sprinkhanen is uitgegeven, gelijk is aan de waarde van de geredde gewassen.

Voor individuele boeren kunnen de verliezen echter verwoestend zijn. Hele velden kunnen worden vernietigd. Het is erg moeilijk om gewassen ter plaatse te beschermen, en financiële compensatie is moeilijk te realiseren.

Waarom is dit een politiek probleem?

Woestijnsprinkhanen zijn ook een politiek vraagstuk omdat: zwermen een spectaculair schouwspel vormen en de aandacht trekken. Ze trekken over landsgrenzen heen. Veel landen kunnen tegelijkertijd worden getroffen. Tijdens plagen sturen donorlanden vaak insecticiden en vliegtuigen voor het besproeien. Maar soms wordt hulp gestuurd zonder grondig te controleren wat er werkelijk nodig is. Ook hebben landen mogelijk niet de capaciteit om alles te gebruiken. Overgebleven insecticiden zorgen voor opslag- en afvalproblemen.

Huidige strategie

De belangrijkste strategie van vandaag is om uitbraken in een vroeg stadium te stoppen, voordat ze uitgroeien tot volledige plagen. Dit houdt in dat de sprinkhanen tijdens de uitbraak of in de vroege fase van de toename moeten worden bestreden. Er is echter weinig praktijkbewijs dat aantoont dat deze strategie altijd werkt. Sommige onderzoeken wijzen erop dat deze strategie wellicht niet erg effectief is. Omdat plagen onregelmatig voorkomen, wordt de bestrijding vaak crisisgericht in plaats van goed gepland.

Recente verbeteringen

Onderzoekers werken aan betere hulpmiddelen en methoden, waaronder het gebruik van GIS (Geografische Informatiesystemen) om onderzoeksgegevens te analyseren, het gebruik van GPS en precisiespuittechnieken voor een betere doelgerichtheid, onderzoek naar hoe sprinkhanen van solitair gedrag overschakelen naar zwermgedrag, het gebruik van langwerkende insecticiden bij barrièrebehandelingen, en de ontwikkeling van biopesticiden (zoals schimmels die sprinkhanen infecteren), en het nauwkeuriger monitoren van de omgevingsomstandigheden

Wat er nog moet worden verbeterd

Deskundigen zeggen dat we het volgende moeten doen: 1) Meer te weten komen over sprinkhanen in rustige (recessie)periodes; 2) Bestrijdingscampagnes zorgvuldig evalueren; 3) Betere strategieën ontwikkelen om uitbraken te voorkomen; 4) Doordachte noodplannen opstellen voor sprinkhanenplagen; 5) Mensen opleiden om deze plannen effectief uit te voeren

In eenvoudige bewoordingen: Woestijnsprinkhanen zijn onvoorspelbaar en kunnen in verschillende landen tot enorme oogstverliezen leiden. Nieuwe technologie helpt, maar een betere planning, organisatie en voorbereiding zijn net zo belangrijk als nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen.

Promotieonderzoek begeleid

  • Woldewahid, G., 2003. Leefgebieden en ruimtelijke verspreiding van solitaire woestijnsprinkhanen (Schistocerca gregaria Forsk.) op de kustvlakte van Soedan. Begeleiding door prof. J.C. van Lenteren en dr. W. van der Werf. Promotiedatum: 16 december 2003. https://doi.org/10.18174/121499

Publicaties

Gerefereerd

  • Van Huis, A., G. Woldewahid, K. Toleubayev en W. van der Werf, 2008. Verbanden tussen voedselkwaliteit en fitness bij de woestijnsprinkhaan, Schistocerca gregaria, en de verspreiding ervan over verschillende habitats op de kustvlakte van de Rode Zee in Soedan. Entomologia Experimentalis et Applicata, 127(2): 144 – 156. http://dx.doi.org/10.1111/j.1570-7458.2008.00682.x
  • Van Huis, A., 2007. Strategieën voor de bestrijding van de woestijnsprinkhaan (Schistocerca gregaria ) . In Vreysen, M.J.B., A.S. Robinson en J. Hendrichs (red.), Area-Wide Control of Insect Pests: From Research to Field Implementation, pp. 285-296. Springer, Dordrecht, Nederland.
  • Van Huis, A., K. Cressman en J.I. Magor, 2007. Het voorkomen van woestijnsprinkhanenplagen: het optimaliseren van bestrijdingsmaatregelen. Entomologia Experimentalis et Applicata, 122: 191–214, 2007. http://dx.doi.org/10.1111/j.1570-7458.2006.00517.x
  • Van Huis, A, 2007. Bestrijding van sprinkhanen door vroegtijdige identificatie van broedplaatsen. Encyclopedia of Pest Management, 1:1, 1-3. Link naar dit artikel: http://dx.doi.org/10.1081/E-EPM-120037615
  • Woldewahid, G., W. van der Werf, K. Sykora, T. Abate, B. Mostofa en A. van Huis, 2007. Beschrijving van plantengemeenschappen op de kustvlakte van de Rode Zee in Soedan. Journal of Arid Environments, 68: 113-131. https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2006.04.003
  • Werf, W. van der, G. Woldewahid, A. van Huis, M. Butrous en K. Sykora, 2005. Plantengemeenschappen voorspellen de verspreiding van de solitaire woestijnsprinkhaan Schistocerca gregaria. Journal of Applied Ecology, 42: 989–997. https://doi.org/10.1111/j.1365-2664.2005.01073.x
  • Woldewahid, G., W. van der Werf, A. van Huis en A. Stein, 2004. Ruimtelijke verspreiding van populaties van solitaire volwassen woestijnsprinkhanen (Schistocerca gregaria Forsk.) op de kustvlakte van Soedan. Agricultural and Forest Entomology, 6 (3): 181-191. https://doi.org/10.1111/j.1461-9555.2004.00221.x
  • Van Huis, A., 1997. Kunnen we plagen van woestijnsprinkhanen voorkomen? In: Nieuwe strategieën voor de bestrijding van sprinkhanen (red.: S. Krall, R. Preveling en D.B. Diallo), blz. 453-459. Birkhäuser Verlag, Bazel. 522 blz.
  • Van Huis, A., 1995. Plagen van de woestijnsprinkhaan. Endeavour, 19(3): 118-124.

Niet-gerefereerd

  • Van Huis, A., 2006. Vraatzuchtige zwermen woestijnsprinkhanen. In Muggenzifters en Mierenneukers: insecten onder de loep genomen (red.: Ties Huigens, Peter de Jong), blz. 184-195. Laboratorium voor Entomologie. Universiteit van Wageningen.
  • Van Huis, A., K. Cressman en J.I. Magor, 2005. Het voorkomen van woestijnsprinkhaanplagen: het optimaliseren van beheersmaatregelen. Metaleptea (De nieuwsbrief van de Orthopterists’ Society – speciale uitgave ter gelegenheid van de bijeenkomst). Negende internationale conferentie van de Orthopterists’ Society “Integrative Biology in Orthopteran Research”, 14-19 augustus 2005. Canmore, Alberta, georganiseerd door de Orthopterists’ Society en de Universiteit van Lethbridge, p. 83.
  • Van Huis, A., 2005. Strategieën voor de bestrijding van de woestijnsprinkhaan. Internationale conferentie van de FAO en de IAEA over gebiedsbrede bestrijding van insectenplagen: integratie van de steriele-insectenmethode en aanverwante nucleaire en andere technieken. Boek met uitgebreide samenvattingen (IAEA-CN-131/144), blz. 20.
  • Van Huis, A., 2004. Hoe de dreiging van de sprinkhanen aanpakken? Beleidsnota voor het Directoraat-generaal Ontwikkelingssamenwerking, Ministerie van Buitenlandse Zaken. 13 blz.
  • Woldewahid, G., Van der Werf, W., Sykora, K.V., Stein, A., Butrous, M., & Van Huis, A (2004). Habitats en ruimtelijk patroon van solitaire woestijnsprinkhanen (Sschistocerca gregaria) op de kustvlakte van Soedan. In (red.), XVe Internationaal Congres voor Plantenbescherming, 11-16 mei 2004, Peking.
  • Werf, W. van der, G. Woldewahid, T. Abate, M. Butrous, O. Abdallah, A.M. Khidir, B. Mustafa, I. Magzoub, O. Abdin, A. Stein en A. van Huis, 2003. Ruimtelijke verspreiding van de woestijnsprinkhaan, Schistocerca gregaria, op de vlakten aan de Rode Zeekust van Soedan tijdens de winter van 1999. In: Conferentie over statistische toepassingen in landbouw en milieu in Rome, 4-8 juni 2001. Essays ISTAT, nr. 12/2002. Deel 1: 167-171.
  • Woldewahid, G., T. Abate, M. Butrous, O. Abdalla, A.M. Khidir, B. Mustafa, I. Magzoub, O. Abdin, A. Stein, W. van der Werf en A. van Huis, 2001. De zoektocht naar de leefomgeving van de sprinkhaan (poster). FAO en Universiteit Wageningen.
  • Woldewahid, G., T. Abate, M. Butrous, O. Abdalla, A.M. Khidir, B. Mustafa, I. Magzoub, O. Abdin, A. Stein, W. van der Werf en A. van Huis, 2001. De zoektocht naar de leefomgeving van solitaire woestijnsprinkhanen (Schistocerca gregaria) tijdens de wintervoortplanting in de vlakten aan de Soedanese kust van de Rode Zee. Metaleptea (speciale bijeenkomstuitgave), blz. 79-80. Achtste internationale bijeenkomst van de Orthopterist’s Society, 19-22 augustus, Montpellier, Frankrijk.
  • Van Huis, A., 1994 (red.). Bestrijding van de woestijnsprinkhaan met bestaande technieken: een evaluatie van strategieën. Verslag van het seminar dat plaatsvond in Wageningen, Nederland, 6-11 december 1993. 132 blz. ISBN 90-6754-364-0.
  • Van Huis, A., 1994 (uitgever). Bestrijding van de pelgrimsspringhaan met behulp van bestaande technieken: evaluatie van de strategieën. Verslag van het seminar in Wageningen, Nederland, 6-11 december 1993. 140 blz. ISBN 90-6754-363-2.
  • Van Huis, A., 1994. Kunnen we de woestijnsprinkhaan succesvol bestrijden? In: Verslag van het seminar „Bestrijding van de woestijnsprinkhaan met bestaande technieken” (red.: A. van Huis), blz. 11-17.
  • Van Huis, A., 1994. Is het mogelijk de strijd tegen de pelgrimsspringhaan te winnen? In: Verslag van het seminar in Wageningen „Bestrijding van de pelgrimsspringhaan met bestaande technieken: evaluatie van de strategieën” (red.: A. van Huis), blz. 11-17.
  • Van Huis, A., 1992. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de beheersing en bestrijding van sprinkhanen. Proc. Exper. & Applic. Entomol., N.E.V. Amsterdam, 3: 2-18.
  • Van Huis, A, 1987. Sprinkhanenplagen in Afrika (sprinkhanenplagen in Afrika). Natuur en Techniek, 55 (3): 182-193.
  • Everts, J.W., en A. van Huis, 1987. Bestrijding van sprinkhanen in de Sahel. NRC Handelsblad van 9 juli 1987 (rubriek Wetenschap en Onderwijs).
  • Van Huis, A., 1993. De bijdrage van Nederland aan de ontwikkeling van bestrijdingsstrategieën tegen de woestijnsprinkhaan. Internationale workshop over onderzoek en planning voor de bestrijding van de woestijnsprinkhaan, 24 – 28 mei 1993. FAO, Marrakesh, Marokko.

Trainingshandleiding

  • Symmons, P., en A. van Huis, 1997. Onderzoek naar bestrijdingscampagnes tegen de woestijnsprinkhaan: handleiding voor de uitvoering. Universiteit van Wageningen. 167 blz. & cd-rom, 19 diskettes